Jesteś tutaj:

Ciężka sytuacja uzależnionych od alkoholu. Jak utrzymać abstynencję w czasie pandemii?

Plakat, po jednej stronie czarny obrazek mężczyzny pijącego alkohol i napis "Godzinka na drinka", po drugiej stronie kolorowe zdjęcie uśmiechniętej rodziny przy grze planszowej i napis "Godzinka - rodzinka"

Niepewność, strach, brak wiary w siebie – tak swój stan po ogłoszeniu restrykcji związanych z pandemią koronawirusa opisuje Zuzanna. 36-latka, która jest w trakcie leczenia uzależnienia od alkoholu, poczuła, że w jednej chwili załamał się jej świat. Nowa, trzeźwa rzeczywistość budowana mozolnie od kilku miesięcy stanęła pod dużym znakiem zapytania.

Zuzanna zdecydowała się podjąć leczenie pod koniec ubiegłego roku. Jak sama mówi, od tego czasu żyła w swego rodzaju ochronnej bańce. – Tą ochroną były regularne spotkania z terapeutką uzależnień. Nawet jak coś mi nie szło, przychodziły gorsze chwile, miałam świadomość, że już jutro czy pojutrze spotkam się z panią Marią i ona wszystko wyprostuje – tłumaczy Zuzanna. Wyjaśnia, że od listopada unika większych spotkań towarzyskich, zrezygnowała z zabawy Sylwestrowej i hucznie obchodzonych co roku w lutym urodzin. Bała się pokus, wolała nie prowokować sytuacji, które dotychczas stanowiły okazję do napicia się jeszcze więcej, niż samotnie niemal co wieczór. Powoli dochodziły jednak z terapeutką do wniosku, że jest gotowa na pierwszą większą bezalkoholową imprezę (wieczór panieński siostry). Wtedy jednak pojawił się koronawirus. Niestety wraz z ogłoszeniem restrykcji ośrodek, w którym Zuzanna miała terapię, przeszedł w tryb pracy dyżurowej, a spotkania z terapeutami czasowo wstrzymano. W podobnej sytuacji znalazły się tysiące uzależnionych w całej Polsce.

Ze względów bezpieczeństwa w wielu miejscach praktycznie z dnia na dzień odwołano bezpośrednie wizyty u terapeutów uzależnień, oraz inne spotkania – np. anonimowych alkoholików czy grup wsparcia dla osób, które wspomagają terapię uzależnień. Według Państwowej Agencji Rozwiązywania Problemów Alkoholowych w skali kraju tego typu grup działa ok. 2,3 tys. Ich członkowie stracili oparcie, jakie dawał im kontakt ze specjalistą i osobami o podobnych doświadczeniach.

– Izolacja, brak kontaktów towarzyskich oraz zawieszenie bezpośrednich zajęć z terapeutami lub mityngów mogą znacząco utrudnić utrzymanie abstynencji. Należy jednak pamiętać, że uzależnieni nie zostali pozostawieni z problemem sam na sam – wyjaśnia Katarzyna Łukowska, p.o. Dyrektor PARPA. ­– Osoby będące w trakcie terapii uzależnienia w poradni mają możliwość kontynuowania leczenia. Mogą odbywać wizyty online lub przez telefon – zaznacza.

Gdzie szukać wsparcia?

  • Osoby objęte leczeniem powinny skontaktować się z poradnią i uzyskać szczegółowe informacje o możliwości zdalnego kontynuowania terapii. Listę placówek leczenia uzależnień można znaleźć pod tym adresem: http://parpa.pl/index.php/placowki-lecznictwa.
  • Osoby, które nie miały możliwości rozpoczęcia leczenia, ale otrzymały już konkretny termin pierwszej wizyty, mogą odbyć ją telefonicznie lub online. Aby ustalić szczegóły, należy skontaktować się z daną placówką.
  • Przez większość dnia wsparcie można uzyskać na infolinii Anonimowych Alkoholików: tel. 801 033 242 (czynna codziennie w godz. 8:00-22:00).
  • Wspólnota AA prowadzi także mityngi online (m.in. za pośrednictwem Skype oraz Google Meet). Pełną listę oraz daty spotkać można znaleźć na stronie www.aa24.pl/pl/mityngi-on-line.
  • Platforma Helping Hand pozwala użytkownikom skorzystać z porady specjalisty za pośrednictwem​ czata oraz wideorozmowy. Na czacie można także porozmawiać z innymi osobami zmagającymi się z uzależnieniem – to okazja do wspierania się i wymiany doświadczeń. Szczegóły pod adresem: www.hh24.pl.Rejestracji można dokonać anonimowo, a podstawowa wersja aplikacji jest darmowa.
  • Kontrolę nad uzależnieniem ułatwia także aplikacja Nałogometr 2.0 dostępna pod adresem: www.nalogometr.pl/pl/.
  • Wsparciem w utrzymaniu abstynencji może być także oglądanie filmów poświęconych tej tematyce oraz czytanie publikacji. Przydatne materiały znajdują się m.in. na stronach www.parpa.pl czy www.aa24.pl. W internetowych księgarniach można znaleźć także wiele książek ekspertów od terapii uzależnień.
Plakat, po jednej stronie czarny obrazek mężczyzny pijącego alkohol i napis "Godzinka na drinka", po drugiej stronie kolorowe zdjęcie uśmiechniętej rodziny przy grze planszowej i napis "Godzinka - rodzinka". Poniżej tekst, pod plakatami do pobrania w wersji spełniającej kryteria dostępności cyfrowej
Plakat, po jednej stronie zdjęcie smutnego człowieka ze szklanką z alkoholem, napis "Gin i tonic", po drugiej stronie zdjęcie wysportowanego mężczyzny pijącego napój izotoniczny i napis "Izotonik". Poniżej tekst, który można pobrać pod plakatami, w wersji spełniającej kryteria dostępności cyfrowej
Plakat, po jednej stronie zdjęcie zmęczonego mężczyzny, trzymającego się za głowę i napis "Kac i ból głowy", po drugiej stronie zdjęcie uśmiechniętego mężczyzny, który stoi na balkonie z filiżanką kawy i napis "Wypoczęty i gotowy". Poniżej tekst, który pod plakatami można pobrać w wersji spełniającej kryteria dostępności cyfrowej.

Teksty umieszczone na plakatach do pobrania (13 KB, docx)

Źródło: materiały opracowane przez Instytut Łukasiewicza na zlecenie Państwowej Agencji Rozwiązywania Problemów Alkoholowych

Nabór na stanowisko informatyka

Laptop na biurku, obok telefon komórkowy i kubek

Dyrektor Ośrodka Pomocy Społecznej w Andrychowie ogłasza nabór na wolne stanowisko urzędnicze: Informatyk – specjalista ds. obsługi informatycznej

1. Wymagania niezbędne:

  • a) obywatelstwo polskie,
  • b) pełna zdolność do czynności prawnych oraz korzystanie z pełni praw publicznych,
  • c) osoba nie była skazana prawomocnym wyrokiem sądu za umyślne przestępstwo ścigane z oskarżenia publicznego lub umyślne przestępstwo skarbowe,
  • d) nieposzlakowana opinia,
  • e) wykształcenie wyższe informatyczne lub wykształcenie średnie i doświadczenie minimum 3 lata w zakresie obsługi informatycznej,
  • f) stan zdrowia pozwalający na zatrudnienie na ww. stanowisku.

 2. Wymagania dodatkowe:

  • a) mile widziane:
    • doświadczenie w prowadzeniu szkoleń z zakresu zagadnień obsługi systemu informatycznego,
    • umiejętność programowania,
  • b) umiejętność organizacji własnej pracy,
  • c) umiejętność pracy w warunkach stresowych i pod presją czasu,
  • d) chęć do nauki i zdobywania nowej wiedzy,
  • e) samodzielność,
  • f) zaangażowanie,
  • g) wysoka kultura osobista,
  • h) dyspozycyjność.

3. Zakres wykonywanych zadań na stanowisku:

  • a) wprowadzenie elektronizacji działań, prowadzących do usprawnienia pracy pracowników socjalnych,
  • b) pomoc w prowadzeniu statystyk, analiz w celu szybszego pozyskiwania danych do sprawozdań,
  • c) zwiększenie danych w formie elektronicznej (w tym tworzenie baz danych),
  • d) prowadzenie szkoleń w zakresie rozszerzonej obsługi Pakietu Office, w tym w szczególności w zakresie tworzenia elektronicznych baz danych (m.in. Excel, Word, Power point),
  • e) przeprowadzanie szkoleń pracowników w zakresie obsługi bieżących programów i wprowadzonych rozwiązań prowadzących do elektronizacji działań pracowników Działu Pomocy Środowiskowej,
  • f) czuwanie nad ochroną danych osobowych przetwarzanych w Dziale Pomocy Środowiskowej,
  • g) ulepszanie barier ochronnych będących już w dyspozycji Ośrodka Pomocy Społecznej w Andrychowie,
  • h) przeprowadzanie audytu w zakresie poprawności wprowadzania danych.

4. Warunki zatrudnienia:

  • a) Wymiar czasu pracy – pełny etat;
  • b) Praca w siedzibie Ośrodka Pomocy Społecznej w Andrychowie,  ul. Starowiejska 22b, parter;
  • c) Pierwsza umowa o pracę zostanie zawarta na czas określony. W przypadku osób podejmujących po raz pierwszy pracę na stanowisku urzędniczym, umowa zostanie zawarta na czas określony do 6 miesięcy.

 5. Wskaźnik zatrudnienia osób niepełnosprawnych:

W miesiącu poprzedzającym datę upublicznienia ogłoszenia wskaźnik zatrudnienia osób niepełnosprawnych w Ośrodku Pomocy Społecznej w Andrychowie, w rozumieniu przepisów o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych jest niższy niż 6%.

6. Wymagane dokumenty:

  • a) list motywacyjny oraz CV,
  • b) kwestionariusz osobowy dla osoby ubiegającej się o zatrudnienie (załącznik do ogłoszenia),
  • c) kopie dyplomów potwierdzających wykształcenie oraz innych dokumentów dotyczących posiadanych kwalifikacji, ukończonych kursach i szkoleniach,
  • d) kopie świadectw pracy lub innych dokumentów potwierdzających staż pracy,
  • e) oświadczenie kandydata o posiadaniu pełnej zdolności do czynności prawnych oraz korzystaniu z pełni praw publicznych,
  • f) oświadczenie kandydata, że nie był skazany prawomocnym wyrokiem sądu za umyślne przestępstwo ścigane z oskarżenia publicznego lub umyślne przestępstwo skarbowe,
  • g) podpisana przez kandydata zgoda na przetwarzanie danych osobowych wraz z klauzulą informacyjną  stanowiące załącznik do niniejszego ogłoszenia.

7. Termin i miejsce składania dokumentów:

Wymagane dokumenty należy składać:

  1. pocztą tradycyjną  na adres Ośrodka Pomocy Społecznej w Andrychowie, 
    ul. Starowiejska 22b, 34-120 Andrychów lub
  2. osobiście w siedzibie Ośrodka, przy ulicy Starowiejskiej 22b (Dziennik Podawczy, pok. 52)
  3. z uwagi na wprowadzony stan epidemii związanego  z rozprzestrzenianiem się wirusa COVID-19 – pocztą elektroniczną na adres: ops@um.andrychow.pl w postaci skanów podpisanych własnoręcznie dokumentów lub z użyciem profilu zaufanego

w terminie do 22.06.2020r. do godz. 11.00 (liczy się data i godzina wpływu do Ośrodka Pomocy Społecznej)

  8. Inne informacje związane z naborem na stanowisko:

  • a) Każdy dokument składający się na treść oferty, w którym wymagany jest podpis oferenta, wymaga złożenia własnoręcznego podpisu, pod rygorem odrzucenia oferty;
  • b) Dokumenty niekompletne lub wadliwie wypełnione nie podlegają uzupełnieniu lub poprawieniu;
  • c) Dyrektor Ośrodka Pomocy Społecznej zastrzega sobie prawo do odstąpienia od naboru bez podania przyczyny lub niedokonania wyboru spośród osób, które będą spełniały warunki formalne;
  • d) Dyrektor Ośrodka Pomocy Społecznej w Andrychowie zastrzega sobie prawo do skrócenia stażu pracy wymaganego na stanowisku,  na podstawie § 4 Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 15 maja 2018 r. w sprawie wynagradzania pracowników samorządowych;
  • e) Dodatkowe informacje można uzyskać pod numerem telefonu 33 870 89 82 lub 33 870 89 62;
  • f) OPS nie przywiduje zwracania dokumentacji poszczególnym wnioskodawcom,  bez względu na wynik postępowania;
  • g) Ogłoszenie o naborze na stanowisko urzędnicze oraz informacja o wyniku naboru zostaną umieszczone w Biuletynie Informacji Publicznej Ośrodka Pomocy Społecznej w Andrychowie, na jego stronie internetowej oraz na tablicy informacyjnej OPS w Andrychowie;
  • h) Osoby, które spełnią wszelkie wymagania formalne, są kwalifikowane do następnego etapu naboru o czym zostaną poinformowane telefonicznie lub za pomocą poczty elektronicznej.

Przeprowadzenie powyższych postępowań rekrutacyjnych planowane jest w dniach 23 – 24.06.2020 r.

Informacja o wyniku naboru zostanie umieszczona na stronie internetowej Biuletynu Informacji Publicznej Ośrodka Pomocy Społecznej w Andrychowie oraz na tablicy informacyjnej w Ośrodku Pomocy Społecznej w Andrychowie, ul. Starowiejska 22b,  34-120 Andrychów.

Dyrektor Ośrodka
Pomocy Społecznej
                                                                                                           Elżbieta Prus

Załącznik do ogłoszenia (42,5 KB, doc)
Kwestionariusz osobowy (36,5 KB, doc)

Kierowcom podczas epidemii puszczają hamulce. Nietrzeźwi kierujący to plaga także w czasie koronawirusa

Mężczyzna prowadzi samochód
  • 24 kwietnia, okolica Kamieńska (łódzkie). 49-latek kierujący  volkswagena wyjeżdża z podporządkowanej drogi i nie ustępuje pierwszeństwa. Zderza się z jeepem, a ten zmienia tor jazdy i trafia z impetem jeszcze w inny samochód. Giną dwie kobiety. Kierowca volkswagena ma w organizmie 2,8 promila alkoholu.
  • 29 kwietnia, okolice Chocianowa (dolnośląskie). 32-latek zjeżdża citroenem na przeciwny pas ruchu i zderza się czołowo z seatem prowadzonym przez 62-latka. Starszy mężczyzna ginie na miejscu. Sprawca wypadku ma w wydychanym powietrzu 0,75 promila alkoholu.
  • 3 maja, okolice Kątów Wrocławskich. Kierujący renault zjeżdża z drogi i uderza w drzewo. Pasażer ginie na miejscu. 37-letni kierowca ma w wydychanym powietrzu prawie 3 promile alkoholu!

Tylko w okresie Świąt Wielkanocnych policja zatrzymała 862 pijanych kierowców. Liczba daje do myślenia, bo funkcjonariusze podkreślają, że ruch w tym roku był bardzo mały. W majowy weekend, który w tym roku trwał zaledwie 3 dni, odnotowano ponad 1,1 tys. ujawnionych pijanych kierowców! Zjawisko nietrzeźwości na drogach nie zmalało wraz z wybuchem epidemii, a wiele wskazuje na to, że wręcz przeciwnie. Dla porównania ubiegłoroczny majowy długi weekend trwał aż sześć dni i nie obowiązywały zakazy związane z koronawirusem. Wówczas funkcjonariusze zatrzymali 1815 osób, które prowadziły po alkoholu. Dla wielu kierowców obecna sytuacja jest pretekstem do poluzowania samodyscypliny: „przecież ruch jest mały, nic się nie stanie”. Do tego dochodzi złudne poczucie braku kary – niektórzy sądzą, że policjanci są zajęci walką z epidemią, więc na pewno nie będą kontrolować trzeźwości. Te wszystkie czynniki sprawiają, że przeciwdziałanie nietrzeźwym kierowcom jest teraz szczególnie istotne.

– Alkohol to substancja psychoaktywna, która – nawet w małej dawce – wpływa na funkcje mózgu. Spowalnia przepływ impulsów nerwowych. Pogarsza się nasza zdolność do oceny sytuacji, pamięć, percepcja, czujność i samokontrola – wyjaśnia Katarzyna Łukowska, p.o. Dyrektor Państwowej Agencji Rozwiązywania Problemów Alkoholowych. – Niestety nietrzeźwość na drogach ciągle wspierana jest przez wiele fałszywych przekonań dotyczących trzeźwienia. Wciąż za mała jest też wiedza na temat wpływu substancji psychoaktywnych na zdolność prowadzenia pojazdów – dodaje.

Warto wiedzieć, że 90% informacji, które docierają do kierowcy, ma charakter wzrokowy. Alkohol upośledza koordynację wzrokowo-ruchową – powoduje, że kierowca nie jest w stanie szybko odebrać i przetworzyć wszystkich bodźców, takich jak zmiana świateł na  sygnalizatorze czy pojawienie się przeszkody na drodze. Przeciętny czas reakcji na bodziec zewnętrzny u zdrowego człowieka wynosi od 0,2 do 0,5 sekundy. Przy ok. 0,5 promila alkoholu we krwi czas reakcji wydłuża się o ok. 30%. Przy 1 promilu – dwu- lub nawet trzykrotnie! Osoba pod wpływem alkoholu ma także problem ze zidentyfikowaniem, z którego kierunku dochodzi dźwięk.

Stan po spożyciu i stan nietrzeźwości – jakie grożą kary

Zgodnie z kodeksem karnym o stanie po spożyciu alkoholu mówimy, gdy zawartość alkoholu w organizmie wynosi od 0,2 do 0,5 promila. Osobie, która prowadzi pojazd w takim stanie, grożą wysoka grzywna, zatrzymanie prawa jazdy, a nawet areszt!

Stan nietrzeźwości występuje, gdy zawartość alkoholu w organizmie przekracza 0,5 promila albo prowadzi do stężenia przekraczającego tę wartość*. Kierującemu w stanie nietrzeźwości grożą grzywna, kara ograniczenia albo pozbawienia wolności do lat 2 (w przypadku recydywistów – od 3 miesięcy do 5 lat).

* Sformułowanie „prowadzi po” odnosi się do sytuacji, w której kierowca wypił alkohol bezpośrednio przed jazdą i w danym momencie substancja nie zdążyła jeszcze w całości przeniknąć do krwiobiegu. Jeśli po upływie czasu kolejne badanie wykaże stężenie przekraczające 0,5 promila, to oznacza, że kierowca prowadził pojazd w stanie nietrzeźwości – czyli popełnił przestępstwo.

Najniższe świadczenie pieniężne, które sąd obligatoryjnie orzeka wobec nietrzeźwych kierowców, to 5 tys. zł – w przypadku osób złapanych po raz pierwszy na prowadzeniu po alkoholu. Dla recydywistów minimalna kwota to 10 tys. zł! Kierowcy, którzy po alkoholu spowodowali wypadek ze skutkiem śmiertelnym lub czyjeś kalectwo, muszą zapłacić na rzecz pokrzywdzonego albo jego najbliższych nawiązkę w wysokości co najmniej 10 tys. zł.

W przypadku utraty prawa jazdy po spożyciu alkoholu (czyli popełnienia wykroczenia) zakaz prowadzenia pojazdów wymierza się w miesiącach bądź latach, na okres od 6 miesięcy do 3 lat.

Kierowcy, którzy popełnili przestępstwo w postaci prowadzenia w stanie nietrzeźwości, otrzymują zakaz prowadzenia pojazdów na co najmniej 3 lata.

Plakat z logo PARPA, na plakacie rysunek butelek z alkoholem, tekst w wersji spełniającej kryteria dostępności cyfrowej do pobrania pod plakatami
Plakat z logo PARPA, tekst umieszczony na plakacie w wersji spełniającej kryteria dostępności cyfrowej do pobrania pod plakatami.

Teksty umieszczone na plakatach do pobrania (14,7 KB, docx)

Źródło: materiały opracowane przez Instytut Łukasiewicza na zlecenie Państwowej Agencji Rozwiązywania Problemów Alkoholowych

Alkohol i koronawirus. Obalamy mit o „odkażaniu organizmu”

Ręce osoby, która dezynfekuje swoje dłonie płynem do dezynfekcji

„Zwróciłam uwagę mężczyźnie, który stał za mną w kolejce do kasy, że maseczka nie służy do zasłaniania brody, tylko ust i nosa. W odpowiedzi machnął ręką i stwierdził, że z jego strony nic mi nie grozi, bo regularnie odkaża się od środka – i pokazał na dwie butelki wódki w koszyku. Czy ludzie naprawdę wierzą, że picie zabezpiecza ich przed wirusem?” – pyta na jednym z forów internetowych Małgorzata.

Wysokoprocentowy alkohol stał się dla wielu osób towarem pierwszej potrzeby do walki z epidemią. Internauci prześcigają się w pomysłach na samodzielne sporządzenie płynów do dezynfekcji rąk, eksperci zalecają regularne odkażanie stołów, klamek i telefonów. Niektórzy jednak rozumieją te komunikaty w niewłaściwy sposób i wierzą w to, że alkohol ma moc dezynfekowania… organów wewnętrznych. Światowa Organizacja Zdrowia przestrzega: picie alkoholu w żaden sposób nie chroni przed zakażeniem! Wręcz przeciwnie.

Alkohol osłabia odporność organizmu

Płyn zawierający co najmniej 60-proc. alkohol odkaża skórę, ale nie działa w taki sam sposób na nasze organy wewnętrzne. Eksperci podkreślają, że także płukanie ust czy gardła nie daje żadnej ochrony przed wirusem. Fakty są takie, że alkohol pity w czasie epidemii może nam tylko zaszkodzić i zwiększyć ryzyko zakażenia.

Kluczową barierą dla koronawirusa jest nasz własny system odpornościowy, tymczasem naukowcy już dawno udowodnili, że alkohol ma na niego zły wpływ. Osoby, które piją dużo napojów alkoholowych, mogą być bardziej podatne na choroby zakaźne, w tym COVID-19. Występuje u nich także większe ryzyko rozwinięcia ostrej niewydolności oddechowej (jest to jedno z najpoważniejszych powikłań, z którym zmagają się osoby zakażone koronawirusem). U osób nadużywających alkoholu często dochodzi do zapalenia błon śluzowych tchawicy i oskrzeli – zwiększa się podatność na zakażenia układu oddechowego. Alkohol powoduje odwodnienie, tymczasem Główny Inspektor Sanitarny zaleca troskę o odpowiedni poziom nawodnienia organizmu.  WHO podkreśla, że nie istnieje „bezpieczna dawka” – napoje alkoholowe wywierają negatywny wpływ na niemal każdy organ, a im więcej pijemy, tym szkody są większe.

Na trzeźwo bezpieczniej

Alkohol konsumowany w nadmiarze niekorzystnie oddziałuje na zdrowie nie tylko w okresie epidemii, ale to właśnie teraz szczególnie warto postawić na trzeźwość. Dlaczego? Według Światowej Organizacji Zdrowia w stanie upojenia maleje nasza zdolność do właściwej oceny sytuacji, podejmujemy błędne decyzje i mamy większą skłonność do zachowań ryzykownych. Tymczasem to właśnie daleko posunięta ostrożność i zdolność do dokonywania odpowiedzialnych, bezpiecznych wyborów, mają kluczowe znaczenie dla uniknięcia zakażenia.

Dla tych, których powyższe argumenty nie przekonują, skutecznym straszakiem może okazać się perspektywa pobytu w szpitalu. Z obawy przed zakażeniem każdy, kto może, unika teraz wizyt w przychodniach czy na SOR-ach. Nie warto pić alkoholu, by nie narazić się na niebezpieczną sytuację – upadek, uraz czy wypadek drogowy. Wysiłki całej służby zdrowia koncentrują się na walce z koronawirusem, a pacjenci pod wpływem alkoholu to prawdziwa zmora SOR-ów. Nie warto dokładać pracy tym, którzy są na pierwszej linii frontu! Nie zapominajmy także, że to szpitale są jednym z głównych źródeł zakażeń COVID-19. Nawet wizyta spowodowana koniecznością zszycia palca może mieć przykre konsekwencje.

Plakat z logo PARPA, zdjęcie płynu do dezynfekcji, tekst w wersji spełniającej kryteria dostępności cyfrowej do pobrania pod plakatami
Plakat z logo PARPA, zdjęcie człowieka, który proponuje kieliszek a alkoholem i osoby, która odmawia. Tekst umieszczony na plakacie w wersji spełniającej kryteria dostępności do pobrania pod plakatami

Teksty umieszczone na plakatach do pobrania (13,9 KB, docx)

Źródło: materiały opracowane przez Instytut Łukasiewicza na zlecenie Państwowej Agencji Rozwiązywania Problemów Alkoholowych

Do góry